Karotis (Şah Damarı) Cerrahisi

Doppler ultrasonografi cihazı

Şah damarındaki darlıklar inme riskini artırabilir; darlığın derecesi ve şikâyetlere göre ilaç tedavisi, cerrahi (endarterektomi) veya stent değerlendirilir.

Karotis (Şah Damarı) Cerrahisi

Karotis Darlığı Nedir?

Karotis arterler, boynun iki yanında yer alan ve beyne kan taşıyan ana atardamarlardır (halk arasında şah damarı). Bu damarlarda plak birikmesiyle oluşan daralmaya karotis darlığı denir.

Plaktan kopan küçük parçalar beyne giden damarları tıkayabilir veya darlık beyne giden kan akımını azaltabilir. Bu nedenle karotis darlığı, inme (felç) ve geçici iskemik atak (TİA, “geçici felç”) için önemli bir risk faktörüdür.

Belirtiler

Karotis darlığı çoğu zaman belirti vermez ve ilk işaret bir TİA ya da inme olabilir. Muayene sırasında hekim boyunda bir üfürüm duyabilir. Aşağıdaki belirtiler inme veya TİA’yı düşündürür:

  • Yüzde, kolda veya bacakta, çoğunlukla vücudun bir tarafında ani güçsüzlük ya da uyuşma
  • Yüzde kayma
  • Konuşma bozukluğu veya söyleneni anlamada güçlük
  • Bir gözde ani, perde iner gibi görme kaybı
  • Ani denge kaybı ve baş dönmesi

Bu belirtiler kısa sürede geçse bile vakit kaybetmeden 112 aranmalı ve acil değerlendirme yapılmalıdır.

Risk Faktörleri

  • İleri yaş
  • Sigara kullanımı
  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolesterol
  • Diyabet
  • Fazla kilo ve hareketsiz yaşam
  • Koroner arter hastalığı veya periferik arter hastalığı varlığı
  • Ailede erken yaşta damar hastalığı öyküsü

Tanı Yöntemleri

  • Fizik muayene ve boyun damarlarının dinlenmesi
  • Karotis renkli Doppler ultrasonografi (ilk basamak, ağrısız inceleme)
  • BT anjiyografi
  • MR anjiyografi
  • Gerekli durumlarda kateter anjiyografi

Tedavi Seçenekleri

  • Risk faktörü kontrolü ve ilaç tedavisi: Kan pıhtılaşmasını azaltan ilaçlar, kolesterol düşürücüler, tansiyon ve şeker kontrolü; sigaranın bırakılması
  • Karotis endarterektomi: Boyundan yapılan bir ameliyatla damar içindeki plağın temizlenmesi
  • Karotis stentleme: Uygun hastalarda damar içinden yerleştirilen stent ile darlığın açılması

Girişim gerekip gerekmediği; darlığın derecesi, belirti olup olmaması, plak yapısı ve genel sağlık durumuna göre muayene ve değerlendirme sonrası kişiye özel planlanır. Bu değerlendirme çoğu zaman nöroloji ve kardiyoloji hekimleriyle birlikte yapılır.

Tedavi Sonrası Süreç

  • Girişim sonrası kısa süreli hastane takibi yapılır
  • Boyundaki yara bölgesinin bakımı hekim önerilerine göre sürdürülür
  • Tansiyon kontrolü ve ilaçların düzenli kullanımı önemlidir
  • Karotis Doppler ile düzenli kontroller yapılır
  • Sigaranın bırakılması ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları yeni darlık riskini azaltmaya yardımcı olur

Diğer Varis ve Damar Cerrahisi Uygulamaları

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planlaması hekim değerlendirmesi gerektirir. Uygun yöntem kişiden kişiye değişebilir.

Tansiyon ölçümü yapılan hasta
Dijital tansiyon aleti ve manşon

Nasıl İlerliyoruz?

01
Hekim değerlendirmesi
Şikâyetler, tıbbi geçmiş ve muayene bulguları değerlendirilir.
02
Kişiye özel planlama
Tetkik sonuçlarına göre kişiye özel tedavi planı oluşturulur.
03
Uygulama ve takip
Tedavi sonrası kontroller ve risk faktörü yönetimiyle süreç takip edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şah damarı darlığı belirti verir mi?

Çoğu zaman belirti vermez. Bu nedenle risk faktörleri olan kişilerde muayene ve gerektiğinde Doppler incelemesi önem taşır. İlk belirti bazen geçici felç ya da inme olabilir.

Hayır. Hafif ve orta darlıklar çoğunlukla ilaç tedavisi, risk faktörü kontrolü ve düzenli takiple izlenir. Girişim kararı darlığın derecesine, belirti olup olmamasına ve kişinin genel durumuna göre verilir.

Endarterektomide boyundan yapılan bir kesiyle plak cerrahi olarak çıkarılır. Stentlemede ise damar içinden ilerletilen bir kateterle darlık bölgesine stent yerleştirilir. Hangisinin uygun olduğu damar yapısı ve kişisel risklere göre belirlenir.

Evet. Kısa süren ve geçen belirtiler geçici iskemik atak (TİA) olabilir ve yakın dönemde inme riskinin arttığına işaret edebilir. Belirtiler geçse bile acil değerlendirme gerekir.

Herkesin rutin taranması önerilmez. İleri yaş, sigara, yüksek tansiyon, diyabet veya başka damar hastalıkları gibi risk faktörleri olan kişilerin kontrol ihtiyacını hekimleriyle değerlendirmeleri uygundur.