Kalp Kapak Hastalıkları ve Cerrahisi

Ekokardiyografi cihazında kalp görüntüsü

Kalp kapaklarındaki darlık ve yetersizlikler; ekokardiyografi bulguları, şikâyetler ve kişinin genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek takip edilir.

Kalp Kapak Hastalıkları ve Cerrahisi

Kalp Kapak Hastalığı Nedir?

Kalpte kanın tek yönde akmasını sağlayan dört kapak bulunur: mitral, aort, triküspit ve pulmoner kapak. Kapak tam açılamadığında darlık (stenoz), tam kapanamayıp kanın geri kaçmasına izin verdiğinde yetersizlik (yetmezlik) gelişir. Her iki durumda da kalbin iş yükü artar.

Yaşa bağlı kireçlenme, romatizmal kalp hastalığı, doğuştan kapak yapısı farklılıkları (örneğin iki yapraklı aort kapağı), mitral kapak sarkması (prolapsus) ve kapak iltihabı (enfektif endokardit) başlıca nedenler arasındadır.

Belirtiler

  • Eforla veya yatarken artan nefes darlığı
  • Halsizlik ve çabuk yorulma
  • Çarpıntı
  • Göğüs ağrısı veya baskı hissi
  • Baş dönmesi ya da bayılma (özellikle aort darlığında)
  • Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik

Kapak hastalıkları uzun süre belirti vermeyebilir; muayenede duyulan bir üfürüm ilk ipucu olabilir.

Risk Faktörleri

  • İleri yaş
  • Geçirilmiş romatizmal ateş
  • Doğuştan kapak anomalileri
  • Enfektif endokardit öyküsü
  • Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol
  • Geçirilmiş kalp krizi veya kalp büyümesi
  • Göğüs bölgesine daha önce uygulanmış radyoterapi

Tanı Yöntemleri

  • Stetoskopla dinleme ve fizik muayene
  • Ekokardiyografi (kalp ultrasonu); gerektiğinde yutak yoluyla yapılan transözofageal ekokardiyografi
  • Elektrokardiyografi (EKG) ve akciğer grafisi
  • Efor testi
  • Bilgisayarlı tomografi veya kalp MR
  • Gerekli durumlarda kalp kateterizasyonu

Tedavi Seçenekleri

Hafif kapak hastalıklarında çoğunlukla düzenli ekokardiyografi kontrolleriyle izlem yapılır. İlaçlar belirtileri ve kalbin iş yükünü kontrol etmeye yardımcı olur, ancak kapağın yapısını düzeltmez.

  • Kapak tamiri (onarım): Hastanın kendi kapağı korunarak onarılır; özellikle mitral kapak hastalıklarında öncelikle değerlendirilir.
  • Kapak değişimi (replasman): Hasarlı kapak, mekanik veya biyolojik (doku) bir kapakla değiştirilir.
  • Transkateter yöntemler: Uygun hastalarda aort kapağı kasıktaki damardan kateterle yerleştirilebilir (TAVI); bazı mitral kapak sorunlarında da kateterle onarım seçenekleri vardır.

Mekanik kapaklar uzun ömürlüdür ancak ömür boyu kan sulandırıcı ilaç kullanımını gerektirir; biyolojik kapaklarda bu ihtiyaç genellikle daha sınırlıdır, fakat zamanla yıpranabilirler. Hangi yöntemin uygun olduğu; kapak hastalığının türü ve ciddiyeti, yaş, eşlik eden hastalıklar ve kişinin tercihi birlikte değerlendirilerek, muayene ve değerlendirme sonrası kişiye özel planlanır.

Tedavi Sonrası Süreç

  • Ameliyat veya girişim sonrası hastanede yakın takip yapılır; iyileşme süresi uygulanan yönteme göre değişir
  • Kapak fonksiyonu düzenli ekokardiyografi kontrolleriyle izlenir
  • Kan sulandırıcı kullananlarda düzenli kan tahlili (INR) takibi gerekir
  • Diş sağlığına özen gösterilmeli; diş ve diğer girişimler öncesinde hekim bilgilendirilmelidir
  • Kardiyak rehabilitasyon ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları iyileşmeyi destekler

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planlaması hekim değerlendirmesi gerektirir. Uygun yöntem kişiden kişiye değişebilir.

Stetoskop ve kalp sembolü
Elinde kalp sembolü ve stetoskop tutan kişi

Nasıl İlerliyoruz?

01
Hekim değerlendirmesi
Şikâyetler, tıbbi geçmiş ve muayene bulguları değerlendirilir.
02
Kişiye özel planlama
Tetkik sonuçlarına göre kişiye özel tedavi planı oluşturulur.
03
Uygulama ve takip
Tedavi sonrası kontroller ve risk faktörü yönetimiyle süreç takip edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kapak hastalığı her zaman ameliyat gerektirir mi?

Hayır. Hafif darlık veya yetersizliklerde çoğu zaman düzenli kontrollerle izlem yeterlidir. Girişim kararı; belirtiler, hastalığın derecesi ve kalbin bu duruma verdiği yanıt değerlendirilerek verilir.

Mekanik kapaklar dayanıklıdır ancak ömür boyu kan sulandırıcı kullanımı gerektirir. Biyolojik kapaklar genellikle uzun süreli kan sulandırıcı gerektirmez, fakat zamanla yıpranıp yeniden girişim gerektirebilir. Seçim yaş, yaşam tarzı ve diğer sağlık durumlarına göre birlikte yapılır.

Tamirde hastanın kendi kapağı korunur ve onarılır; değişimde ise hasarlı kapak yapay bir kapakla değiştirilir. Kapağın yapısı onarıma uygunsa tamir seçeneği öncelikle değerlendirilir.

TAVI, aort kapağının açık kalp ameliyatı yapılmadan kateterle yerleştirilmesidir. Yaş, cerrahi risk, kapak ve damar yapısı gibi kriterlere göre uygun hastalarda tercih edilir; herkes için uygun değildir.

Kapak hastalığı olan veya yapay kapak taşıyan kişilerde ağızdaki bakteriler kapak iltihabına (endokardit) yol açabilir. Bazı işlemler öncesinde koruyucu önlem gerekebileceğinden diş hekiminize ve kalp hekiminize bilgi vermeniz önemlidir.